Słowniczek : Słonecznik

Słonecznik
słonecznik zwyczajny (Helianthus annuus) - pochodząca z Peru i z Meksyku roślina jednoroczna, ważna w rolnictwie, sprowadzona na Stary Kontynent w początkach 16 wieku, szeroko rozpowszechniona w Europie po II wojnie światowej.
Helianthus
helios (słońce), anthos (kwiat).
Heliotropizm
zdolność do odwracania kwiatów w kierunku słońca i podążania za nim od wschodu do zachodu; w fazie kwitnienia nie zachodzi ze względu na zbyt dużą sztywność łodygi.
Olej słonecznikowy
koloru cytrynowożółtego, słodkawy w smaku, lekki, ceniony i bardzo zdrowy, dostarcza więcej witaminy E niż jakikolwiek inny olej roślinny, stanowi mieszankę jedno- i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z niewielką ilością kwasów nasyconych.
Zastosowanie oleju słonecznikowego
spożycie bezpośrednie przez ludzi (olej do przygotowywania posiłków), żywienie zwierząt (resztki), zastosowanie przemysłowe (smary, paliwa itp.)
Odmiany słonecznika
słonecznik cukierniczy (duże nasiona, pasiaste) – przemysł spożywczy, karma dla ptaków, źródło oleju (linolenowy, wysoko-oleisty, średnio-oleisty itd.) różnią się stężeniem olejów.
Słonecznik cukierniczy
słonecznik o najwyższej zawartości białka, wykorzystywany w przemyśle spożywczym i jako karma dla ptaków; o niskiej całkowitej zawartości oleju.
Słonecznik linolenowy (normalny)
o wysokiej zawartości oleju, stosowany w przemyśle spożywczym, przygotowywaniu żywności, produkcji biopaliw i w przemyśle kosmetycznym.
Słonecznik wysoko-oleisty
o wysokiej zawartości kwasu oleinowego, do produkcji specjalnych olejów do smażenia w głębokim tłuszczu, duża trwałość w wysokich temperaturach, produkcja biopaliw.
Słonecznik średnio-oleisty
uprawiany głównie w Ameryce Północnej, do celów spożywczych, przygotowywania sałatek.
Główni producenci
tradycyjnie Rosja, niektóre z państw byłego Związku Radzieckiego, Unia Europejska (Francja, Węgry, Rumunia, Bułgaria, Hiszpania itd.), Turcja, Chiny, Stany Zjednoczone.
Zapylanie
roślina przyciąga pszczoły, niezbędne w procesie plonowania.
Sclerotinia Sclerotiorum
choroba dotyczy zarówno koszyczków jak i łodyg, w całym okresie wegetacji rośliny, biała grzybnia zawsze z przetrwalnikami (koloru brązowego do czarnego), brunatne plamy na bokach koszyczków (przy masywnej infekcji mogą powodować odpadanie); wilgoć i deszcz sprzyjają rozprzestrzenianiu się choroby
Phomopsis Helianthi
dotyka żyłek liści, ogonków, koszyczków zaburzając dostarczanie wody i składników odżywczych, trójkątne, brązowe plamy otoczone żółtą obwódką występują na przyczepach ogonków liściowych, na tylnej powierzchni koszyczków, rozszerzając się od obwodu ku środkowi, zakażenie rozpoczyna się zwykle gdy roślina ma 6 – 8 liści, czasami wcześniej i charakteryzuje się długim okresem inkubacji.
Botrytis Cinerea
występuje na liściach, łodyżkach, pączkach kwiatowych i koszyczkach podczas całego okresu wegetacji rośliny, wymaga wilgoci i ciepła, szare plamy postępujące wzdłuż przebiegu centralnych żyłek liści, jasnoszare plamy w węzłach rozszerzające się wzdłuż łodygi, czarno-szare, gnijące i rozmiękające plamy na koszyczkach.
Phoma Macdonaldii
dotyka liści i łodyg powodując ich wysychanie, pojawianie się małych czarnych plamek i brunatnych punktów wokół węzłów.
Plasmopara Helianthi (lub Halstedii)
występująca we wcześniejszych fazach wzrostu rośliny wymaga niższych temperatur i deszczu; może ograniczać kiełkowanie ziaren, spowalnia wzrost rośliny, obecność bledniczej mozaiki, białej pleśni na liściach, jaśniejsza zieleń, częstość występowania można zmniejszyć stosując właściwy płodozmian.
Alternaria Helianthi
choroba rozpoczyna się pod koniec kwitnienia, ciemne brązowe plamy na zewnętrznej powierzchni koszyczków, może dotykać także liści i łodyg, grzybnia ma kolor oliwkowy.
Orobanche Cumana (i Reticula)
pasożyt, powoduje przedwczesne usychanie roślin, wrastanie pasożytniczych roślin w system korzeniowy słonecznika.
Susza
rośliny słabną jako całość, liście wysychają i żółkną, środki koszyczków nie wykształcają nasion.
Wysychanie
Naturalny proces wysychania i dojrzewania ziarna w polu, umożliwiający wcześniejsze zebranie plonu przed nadejściem niekorzystnych warunków pogodowych na jesieni.
Niepłodność męska zależna od czynników cytoplazmatycznych
niepłodność męska dziedziczona za pośrednictwem jednostek cytoplazmatycznych (odpowiadających plazmidom), a nie w mechanizmie genetycznym.
wersja RM
uwarunkowana genetycznie tolerancja na gatunki pleśni plasmopara
wersja IMI
naturalnie wprowadzona do rośliny hybrydowej tolerancja na specyficzne substancje chemiczne; umożliwia stosowanie herbicydów celowanych oferując skuteczny sposób ochrony roślin.