Słowniczek : Żywienie zwierząt

Kwasica (żwacz)
Stan charakteryzujący się obniżeniem wartości pH treści żwacza poniżej 6. Zakłóca prawidłowe funkcjonowanie żwacza, zwykle z powodu podawania zbyt dużej ilości koncentratów paszowych.
Apetyt
Chęć jedzenia, którą można określić ilościowo przez pomiar ilości zjadanej suchej masy pokarmowej.
Średni Przyrost Dzienny
Wskaźnik wzrostu wyliczany jako zmiana ciężaru ciała podzielona przez liczbę dni między pomiarami ( w kg/dzień).
Zrównoważona racja pokarmowa
Kombinacja składników pokarmowych dostarczająca ich zwierzęciu w odpowiednich proporcjach odżywczych. Niekoniecznie jest o racja najbardziej opłacalna z punku widzenia ekonomicznego.
Wartość biologiczna (białka)
Miara jakości białka. Odsetek białka w pokarmie, który nie jest tracony przez zwierzę z moczem lub kałem. Wartość biologiczna odzwierciedla równowagę aminokwasów dostępnych dla organizmu zwierzęcia po strawieniu i wchłonięciu białek.
Kaloria
Jednostka ciepła stosowana do określenia ilości energii dostarczanej z paszą / racją pokarmową. Kaloria jest to ilość ciepła konieczna do podgrzania 1 grama wody od temperatury 14.5 °C do 15.5 °C.
Ściana komórkowa
Struktura włóknista zapewniająca sztywność rośliny. Zbudowana jest z podlegających trawieniu włóknistych węglowodanów (błonnik; hemiceluloza i pektyna) oraz z nie podlegających trawieniu związków fenolowych (takich jak drzewnik i tanina).
Błonnik (celuloza - [C6H10O5]N)
Długołańcuchowy polimer zbudowany z podjednostek glukozy. Jest najbardziej rozpowszechnioną substancją organiczną na świecie i głównym składnikiem roślinnych ścian komórkowych. Przeżuwacze mogą wykorzystywać błonnik jako źródło energii dzięki jego fermentacji przez bakterie zawarte w żwaczu.
Żucie
Kruszenie i rozgniatanie pokarmu w pysku zapoczątkowane zębami i kontynuowane z pomocą języka (miażdżenie).
Koncentrat
Składniki odżywcze, zazwyczaj bogato energetyczne i pochodzące z części roślin gromadzących rezerwy dla zarodka (owoce, pestki, nasiona, ziarna). Pojęcia koncentrat używa się także dla określenia mieszanek minerałów i innych dodatków paszowych stosowanych w żywieniu bydła mlecznego.
Strawność
Część substancji organicznych wykorzystywanych przez zwierzę do życia i wzrostu, wyrażana w procentach zawartości w paszy. Dla kukurydzy wynosi od 65 do 75%.
DINAG
Strawność substancji organicznych z wyłączeniem skrobi i cukru. Najbardziej swoisty parametr opisujący jakość / strawność błonnika diety (NDF).
Zawartość substancji suchej podczas zbioru
Stopień dojrzałości rośliny optymalny do żniw. Dla kukurydzy wynosi od 28 do 35%.
Substancja sucha
Część paszy nie będąca wodą. Zwykle określana na podstawie porównania masy próbki świeżej i po odparowaniu z niej wilgoci w cieplarce. Zazwyczaj zawartość substancji suchej wyrażana jest w postaci odsetkowej. Siano o zawartości 85% zawiera 85 g substancji suchej w próbce 100 g świeżej paszy.
Podstawowa substancja sucha
Sposób wyrażania stężenia substancji odżywczej w paszy. Na przykład, karma zawierająca 12% surowego białka w podstawowej substancji suchej zawiera 12 g białka na każde 100 g suchej paszy.
Podaż substancji suchej
Ilość substancji suchej spożywanej przez krowę w czasie 24 godzin. Na przykład, krowa zjadająca 18 kg kiszonki trawy o zawartości 33% substancji suchej zjada 18 x 0.33 = 6 kg substancji suchej z kiszonki trawy.
Energetyczność plonu
Ładunek energii (Mcal lub MJ) otrzymywany z jednostki powierzchni uprawnej (hektara).
Gęstość energetyczna
Miara koncentracji energii w paszy lub racji pokarmowej, zazwyczaj wyrażana w jednostkach energii (Mcal lub MJ) na kg suchej masy.
Kwas tłuszczowy
Łańcuch węglowy zakończony kwasową grupą karboksylową (-COOH). Kwasy tłuszczowe zbudowane z mniej niż 4 atomów węgla w łańcuchu są lotne. Kwasy tłuszczowe o długości od 5 do 20 atomów węgla występują zwykle jako składniki tłuszczów i olejów.
Kwas tłuszczowy (nasycony, nienasycony)
Łańcuch węglowy zakończony kwasową grupą karboksylową (-COOH). Kwasy tłuszczowe zbudowane z mniej niż 4 atomów węgla w łańcuchu są lotne. Kwasy tłuszczowe o długości od 5 do 20 atomów węgla wchodzą w skład tłuszczów i olejów. Zdolność cząsteczki do przyłączania jonów wodorowych określa właściwości fizyczne cząsteczki; nienasycone kwasy tłuszczowe (zdolne do przyłączania wodoru) występują częściej w postaci ciekłej niż kwasy nasycone.
Fermentacja (w świetle żwacza)
Przekształcanie węglowodanów przez florę bakteryjną żwacza w warunkach beztlenowych, z wytworzeniem lotnych kwasów tłuszczowych, takich jak kwas octowy, kwas, propionowy i kwas masłowy oraz gazów: dwutlenku węgla (CO2) i metanu (CH4).
Zsiadłe mleko
Mleko pozostawione w temperaturze pokojowej (poniżej 21°C) w którym dochodzi do fermentacji laktozy do kwasu mlekowego. Zsiadłe mleko można stosować u młodych cieląt jako mleko przejściowe i bogate w siarę, które nie ma wartości handlowej, ale posiada wartości odżywcze.
Błonnik (włókno żywieniowe)
Składnik pokarmowy o niskiej gęstości energetycznej obecny w dużych ilościach w obroku. Składa się ze strukturalnych węglowodanów (celulozy/błonnika i hemicelulozy) oraz związków fenolowych. odgrywa istotną rolę w żywieniu krów mlecznych, ponieważ pobudza przeżuwanie i sprzyja utrzymaniu prawidłowej flory bakteryjnej w żwaczu. Jednakże w dużych ilościach włókna pokarmowe mogą przepełniać żwacz, ograniczać pobór energii i zmniejszać tym samym wytwarzanie mleka.
Obrok
Pasza pobudzająca przeżuwanie ze względu na długość cząsteczek i wysoką zawartość błonnika. Zwykle składa się z liści i gałązek (łodyg) roślin. Flora bakteryjna żwacza przeżuwaczy pozwala im trawić składniki obroku.
Współczynnik pasza (obrok) / koncentrat
Zazwyczaj wyrażany jako dwa odsetki. Odsetek substancji suchej pochodzącej z paszy (obroku) i odsetek substancji suchej pochodzący z koncentratu. Suma tych dwóch wartości wynosi 100. Na przykład współczynnik pasza / koncentrat wynoszący 50:50 oznacza, że krowa otrzymująca racje pokarmową 20 kg suchej substancji zjada 10 kg substancji suchej z koncentratu i 10 kg substancji suchej z obroku.
Hemiceluloza
Typ węglowodanu podobny do błonnika (celulozy) oprócz tego, że w łańcuchu zawiera nie tylko glukozę, ale także inne cukry o cząsteczkach zbudowanych z 6 i z 5 atomów węgla.
Ketoza
Stan objawiający się brakiem apetytu, szczególnie w odniesieniu do koncentratów, oraz znacznie podwyższonym stężeniem ciał ketonowych (acetonu, hydroksymaślanu) we krwi. Ketoza czyli acetonemia zdarza się gdy krowa mobilizuje duże ilości rezerw energetycznych organizmu we wczesnej laktacji.
Podaż
Ilość pokarmu zjadana przez bydło w ciągu dnia. Zależy od jakości karmy, jej własności organoleptycznych (w tym smaku) oraz stanu zdrowia zwierzęcia.
Kwas mlekowy
Kwas wytwarzany przez fermentację laktozy w mleku.
LG Nutrition Animale
Oznakowanie nasion kukurydzy LG oznaczający hybrydową odmianę o dobrej wydajności polowej oraz znakomitej wartości kiszonki do produkcji mleka i mięsa. Materiał przed oznakowaniem gruntownie zanalizowany i przebadany.
Drzewnik (lignina)
Nie ulegający trawieniu składnik fenolowy, w miarę starzenia się rośliny podlegający magazynowaniu w jej ścianie komórkowej i odpowiadający za zmniejszenie strawności węglowodanów ściany komórkowej. Tym niemniej istotny dla trwałości rośliny.
Kukurydza - kiszonka
Karma objętościowa o wysokim stężeniu energii i ładunku energetycznym pochodzącym ze skrobi i błonnika (włókien pokarmowych). Podstawowa pasza dla bydła.
Mikroflora
Społeczność bakterii i innych organizmów królestwa roślin zasiedlająca określone środowisko w danym czasie (dla przykładu, populacja bakterii żwacza lub jelita cienkiego).
Mleko
Wydzielina gruczołu mlekowego podczas laktacji (patrz również Siara, Mleko przejściowe, Mleko zsiadłe).
Energia Laktacji Netto (NEL)
Kwota energii z paszy możliwa do wykorzystania do produkcji mleka oraz utrzymania czynności organizmu. Generalnie, pasze zawierają zbliżony całkowity ładunek energetyczny, ale różnią się znacznie pod względem odsetka energii dostępnej do wywarzania mleka i podtrzymania funkcji organizmu. Różnice zależą od ilości energii traconej z kałem, moczem, gazami żołądkowymi i nadmierną produkcją ciepła przez zwierzęta. Krowa zużywa 3,17 MJ NEL do wytworzenia 1 kg mleka o zawartości 4% tłuszczu, a ładunek energetyczny netto większości pasz waha się od 3,8 do 9,3 MJ NEL na kilogram suchej substancji.
Neutralne włókna czyszczące (NDF)
Miara zawartości ściany komórkowej w paszy, określana metodami laboratoryjnymi. W skład neutralnych włókien czyszczących wchodzą błonnik (celuloza), hemiceluloza i drzewnik (lignina).
Węglowodany nie-włókniste
Węglowodany nie będące neutralnymi włóknami czyszczącymi, ale gromadzone zwykle w roślinie jako rezerwa energetyczna (np. skrobia). Węglowodany te zazwyczaj szybciej i pełniej podlegają trawieniu niż węglowodany włókniste (błonnikowe) (synonim: węglowodany nie-strukuralne).
Azot niebiałkowy (NPN)
Azot pochodzący ze źródeł innych niż białko, ale który może być wykorzystywany przez przeżuwacze do budowy białek organizmu. Źródła NPN obejmują związki takie jak mocznik czy bezwodny amoniak, stosowane w mieszankach paszowych przeznaczonych wyłącznie dla przeżuwaczy.
Składnik odżywczy
Zawarte w paszy substancje chemiczne dopuszczone do stosowania i niezbędne do utrzymania zdrowia i wzrostu (produkcji) zwierzęcia. Głównymi klasami substancji odżywczych są węglowodany, tłuszcze, białka, minerały, witaminy i woda.
Zapotrzebowane na składniki odżywcze
Określa spełnienie zapotrzebowania zwierzęcia na różnego rodzaju substancje niezbędne dla prawidłowej czynności organizmu, wzrostu, rozmnażania, laktacji i wysiłku fizycznego.
Substancje organiczne
Związki zbudowane z węgla, tlenu, wodoru i azotu. Wszystkie organizmy żywe zbudowane są pierwotnie z substancji organicznych. Przykładami związków organicznych są tłuszcze, węglowodany i białka.
Właściwości organoleptyczne
Smak i inne właściwości organoleptyczne wpływające na akceptację pokarmu.
pH
Miara kwaśności lub zasadowości roztworu. Zakres skali obejmuje wartości od 0 (najsilniejszy kwas) do 14 (najsilniejsza zasada), przy pH 7 oznaczającym odczyn obojętny.
Żwacz
Pierwszy i największy przedział (komora) żołądka przeżuwaczy. Nie wydziela kwaśnej treści, ale służy jako miejsce schronienia dla populacji bakterii, pierwotniaków i grzybów, których zadaniem jest fermentacja pokarmu. Żwacz nie jest w pełni rozwinięty u nowonarodzonych cieląt, ale w miarę wzrostu i nabywania jego funkcji jałówka rozwija umiejętność przeżuwania.
Kiszonka
Metoda przechowywania świeżej paszy oparta na częściowej fermentacji cukrów w warunkach beztlenowych. Do sporządzania kiszonek służą różnego typu silosy.
Silos
Konstrukcja służąca do przechowywania paszy w postaci kiszonki. Istnieją rozmaite typy silosów: wieżowe, bunkrowe, okopowe, o ograniczonym dostępie tlenu, itp.
Liczba komórek somatycznych (SCC)
Liczba komórek somatycznych w jednym mililitrze mleka. Liczba ta ulega zwiększeniu w przypadku zapalenia wymienia (mastitis). Liczba komórek somatycznych wyrażona na wykresie w skali logarytmicznej może być pomocna w przewidywaniu strat mleka spowodowanych wystąpieniem zapalenia wymienia w stadzie.
Komórki somatyczne
Komórki w mleku pochodzące z ciała krowy. Obejmują złuszczone komórki wydzielnicze gruczołów oraz krwinki białe.
Skrobia
Węglowodan występujący przede wszystkim w nasionach, owocach, bulwach, korzeniach i rdzeniach łodyg roślin, szczególnie kukurydzy, ziemniaków, pszenicy i ryżu. Z punktu widzenia żywieniowego zaliczana jest do węglowodanów nie-strukturalnych, w przeciwieństwie do węglowodanów zawartych w neutralnych włóknach czyszczących roślin.
Smak
Własność pokarmu wykrywana przez niektóre brodawki (kubki) smakowe języka i sklepienia jamy ustnej, wpływająca na akceptację lub niechęć do przyjmowania pokarmu.
Całkowita mieszana racja pokarmowa (TMR)
Mieszanka pasz, obroku, koncentratu, minerałów i witamin dodana do pojedynczej racji pokarmowej. TMR wykazuje przewagę nad jednorazowym dodatkiem (wyliczanym na 24 godzin), przez zapewnienie zbilansowanej porcji przy każdym karmieniu.
Lotne kwasy tłuszczowe (VFA)
Produkty fermentacji węglowodanów (i niektórych aminokwasów) przez mikroorganizmy żwacza. Kwas octowy, kwas propionowy i kwas masłowy są głównymi lotnymi kwasami tłuszczowymi wchłanianymi przez ścianę żwacza i wykorzystywanymi przez krowę jako źródło energii.